THỊ PHẦN XUẤT KHẨU CÁ TRA CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP

Giải bài toán thiếu nguyên liệu như thế nào?

Bên cạnh những rủi ro về thị trường xuất khẩu, bài toán nguyên liệu cũng là vấn đề khiến các doanh nghiệp ngành thủy sản đau đầu trong vài năm trở lại đây.

Thời tiết xấu, dịch bệnh và con giống thiếu chất lượng dẫn đến Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt cả con giống và cá nguyên liệu. Sự khan hiếm này bắt đầu từ năm 2016 khi những hộ dân quy mô nhỏ ngừng thả nuôi cá tra do thua lỗ. Điều này đẩy giá nguyên liệu tăng và đến cuối năm 2017, giá cá tra nguyên liệu đã đạt mức cao kỷ lục 29,500 đồng/kg.

Trong ngành cá tra Việt Nam, Vĩnh Hoàn và Nam Việt là hai trong số ít doanh nghiệp có thể xây dựng chuỗi cung ứng chặt chẽ và bền vững. Với vùng nuôi được tăng lên 530 ha của Vĩnh Hoàn và 250 ha của Nam Việt, hai doanh nghiệp này đã nâng tỷ lệ tự cung nguồn nguyên liệu lên lần lượt là 65% và 100% trong năm 2017.

Với tỷ lệ tự cung cao, Vĩnh Hoàn và Nam Việt kiểm soát được chất lượng đầu vào với khả năng truy xuất nguồn gốc con giống và cá nguyên liệu, tránh được đa số các dịch bệnh và kiểm soát được dư lượng kháng sinh trong sản phẩm xuất khẩu. Công ty ít bị phụ thuộc vào các nhà cung ứng bên ngoài và tác động bởi biến động giá cá tra nguyên liệu trên thị trường. Thêm vào đó, chi phí tự nuôi thả cá thường thấp hơn chi phí mua cá nguyên liệu từ bên ngoài. Do đó, tỷ lệ tự cung nguyên liệu cao cũng góp phần giúp công ty có được biên lợi nhuận cao hơn.

Riêng Hùng Vương thì cho biết, đến thời điểm cuối năm 2017 đã đầu tư mở rộng gần 700ha diện tích vùng nuôi cá với công suất tối đa lên 200,000 tấn cá nguyên liệu/năm và hiện chưa được khai thác hết. Tuy nhiên, các chỉ số tài chính của Hùng Vương lại cho thấy hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty đang ở trong tình cảnh không an toàn.

Còn theo chia sẻ của Ban lãnh đạo Nam Việt, hiện đây là đơn vị duy nhất tự cung được 100% nguyên liệu với 250 ha vùng nuôi, năm 2017 Nam Việt còn dư để bán ra ngoài. Nhờ đó, nguồn nguyên liệu đầu vào thấp, trong khi giá thị trường hiện lên tới 32,000-33,000 đồng/kg, mang lại nhiều thuận lợi cho Công ty. Trong khi đó, việc thiếu và giá nguyên liệu tăng cao khiến nhiều doanh nghiệp không thể đáp ứng đơn hàng cho đối tác nên những đối tác này lại tìm tới Nam Việt.

Tăng trưởng lợi nhuận 1 chữ số trong năm 2017-2018 có thể khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại. Tuy nhiên, nhìn vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp khác cùng ngành như HVG, AGF, với tăng trưởng lợi nhuận âm, thì mức tăng trưởng lợi nhuận của Vĩnh Hoàn, Nam Việt và IDI khả quan hơn rất nhiều. Đối với Nam Việt, mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng đạt được trong năm 2017 là do chỉ ghi nhận một khoản lỗ nhỏ từ công ty liên kết là 4.8 tỷ đồng so với mức lỗ nặng ghi nhận trong năm 2016 là 117 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều này không còn đáng ngại khi Nam Việt chính thức nói lời chia tay với cục lỗ đó và hiện chỉ tập trung đầu tư vào ngành cốt lõi.

So sánh các chỉ tiêu của các doanh nghiệp cùng ngành

Vĩnh Hoàn, Nam Việt và IDI là 3 cái tên sáng giá với các chỉ tiêu ROE và ROA khá cao trong năm 2017, trong khi các chỉ số này hầu hết đều âm đối với các doanh nghiệp cùng ngành khác. Đặc biệt, biên lợi nhuận gộp của Nam Việt gần như ngang bằng với “ông lớn” Vĩnh Hoàn. Các chỉ số tiêu cực của các doanh nghiệp khác trong ngành là hệ quả của tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong 2 năm qua.
Theo tiết lộ của Ban lãnh đạo Nam Việt, năm 2018, Công ty đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 104 triệu USD, doanh thu 3,200 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế lên tới 250 tỷ đồng. Ước tính trong quý 1/2018, lợi nhuận trước thuế của Nam Việt khoảng 75 tỷ đồng, hơn gấp đôi so với mức 30 tỷ cùng kỳ 2017.

Hoàng Nguyên
FILI